Sıfır Atık Yönetmeliği hangi kurumları kapsıyor, Sıfır Atık Belgesi nasıl alınıyor, atıklar nasıl ayrı biriktirilmeli? Kurumların bilmesi gereken temel noktaları sade bir dille derledik.
Sıfır Atık Yönetmeliği nedir?
Sıfır Atık Yönetmeliği, 12 Temmuz 2019 tarihli ve 30829 sayılı Resmi Gazete'de yayımlandı. 9 Ekim 2021 tarihli ve 31623 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan değişiklikle güncellendi. Yönetmelik, atığın önlenmesinden başlayarak azaltılmasını, kaynağında ayrı biriktirilmesini, ayrı toplanmasını ve geri kazanılmasını kapsayan sıfır atık yönetim sisteminin kurallarını belirliyor.
Hangi kurumlar yükümlü?
Yönetmeliğin ekindeki takvime göre sıfır atık yönetim sistemi kurmak ve Sıfır Atık Belgesi almak zorunlu olan yerler arasında şunlar var:
- Havalimanları ve terminaller
- Alışveriş merkezleri (büyükler öncelikli, küçükler sonraki gruplarda)
- Plazalar ve iş merkezleri
- Okullar, üniversiteler ve yurtlar
- Hastaneler ve sağlık kuruluşları
- Oteller ve turizm tesisleri
- Zincir marketler, kamu kurumları ve belediyeler
Bugüne kadar 217 bin bina sıfır atık sistemine geçti. 2024/4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi, sistemi kurmayan ya da etkin uygulamayan yerlerin denetleneceğini ve gerektiğinde idari yaptırım uygulanacağını belirtiyor.
Sıfır Atık Belgesi seviyeleri
Sıfır Atık Belgesi dört seviyede düzenleniyor: temel, gümüş, altın ve platin. Yükümlü kurumlar en az temel seviyede belge almak zorunda. Gümüş, altın ve platin belgeler için Bakanlığın puanlama kriterleri uygulanıyor.
Atıklar nasıl ayrı biriktirilmeli?
- Atıklar kaynağında, türlerine göre ve en az ikili olarak ayrı biriktirilir: geri kazanılabilir atıklar ve diğer atıklar.
- Gümüş, altın ya da platin belge için biyobozunur atıklara ayrı (kahverengi) ekipmanla en az üçlü toplama sistemi kurulur.
- Ayrı biriktirilen atıklar karıştırılmadan toplanır ve lisanslı atık işleme tesislerine gönderilir.
Bildirim ve raporlama
Sıfır atık yönetim sistemi kapsamında toplanan atıkların aylık bilgileri, takip eden ayın 15'ine kadar Sıfır Atık Bilgi Sistemi'ne girilir. Bir önceki yılın verilerinin kontrolü her yıl Mart ayı sonuna kadar tamamlanır. Belge başvuruları Ulusal Çevre Bilgi Sistemi (UÇBS) üzerinden yapılıyor.
Akıllı geri dönüşüm kutusu bu sürece nasıl yardımcı olur?
Sıfır atık sisteminin en zor iki kısmı, insanların atığı gerçekten doğru kutuya atması ve atık miktarlarının düzenli olarak raporlanması. REDUS'un akıllı geri dönüşüm kutusu ikisini birden kolaylaştırır:
- Atığı yapay zeka ile tanır ve Sıfır Atık Yönetmeliği'ne uygun dört kategoriye ayırır: kağıt-karton, plastik-metal, cam ve genel atık.
- Her atımın türünü ve ağırlığını kaydeder. Aylık bildirimler ve ESG raporları elle tutulan çizelgelerle değil, ölçülmüş veriyle hazırlanır.
- Ekran her atımda doğru ayrıştırmayı gösterir, çalışanlar ve ziyaretçiler için sürekli bir sıfır atık eğitimi gibi çalışır.
Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir. Kurumunuzun yükümlülükleri için yürürlükteki mevzuatı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın güncel duyurularını kontrol edin.
Kaynaklar: Sıfır Atık Yönetmeliği (RG 12.07.2019, 30829) ve değişikliği (RG 09.10.2021, 31623) · 2024/4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi (RG 02.04.2024) · Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Sıfır Atık Belgesi Yardım Kılavuzu (2026).